شهرستان بويراحمد :
اين شهرستان در شمال شرقی استان واقع شده و مرکز آن شهر ياسوج می باشد. قبل از ايجاد شهر ياسوج در حدود ۶ کيلومتری آن ، يک شهرقديمی به نام ( تل خسرو) قرار داشت که زمانی مرکز نفوذ خوانين بويراحمد عليا بوده است. اينک به جز تپه های پراکنده و يک روستا ، اثری ديگر از آن باقی نمانده است.
تل خسرو متجاوز از دو هزار سال قدمت دارد. ليکن احداث ابنيه معاصر در پيرامون آن بعد از سال ۱۳۰۹ شمسی شروع شده و تا سال ۱۳۲۳ ادامه يافت و پس از آن متروک شده است.
شهرستان بويراحمد از ناحيه شمال به شهرستانهای دنا ، لردگان ( چهارمحال و بختياری) ، از شرق به شهرستان اقليد( استان فارس) ، جنوب شرقی به شهرستان سپيدان( استان فارس) و از جنوب به شهرستان ممسنی ( استان فارس) و از غرب به شهرستان کهگيلويه محدود می گردد.
شهرستان بويراحمد در منطقه اقليم سردسيری واقع شده و دارای هوای معتدل متمايل به سرد است. در اين ناحيه ميزان بارش برف و باران زياد می باشد و به علت بارش فراوان برف و باران و پوشيده شدن ارتفاعات از برف برای مدت مديدی از سال ، از منابع آب کافی برخوردار می باشد. عمده ترين منابع آبی شهرستان بويراحمد رودخانه بشار و رودخانه دشت روم است که رودخانه بشار از ارتفاعات جنوب شرقی و شمال شرقی شهر ياسوج سرچشمه گرفته و از کنار شهر ياسوج گذشته و در ناحيه شمال غربی پس از ادغام با رودخانه کبکيان و خرسان به سمت جنوب غربی ادامه مسير داده و در نهايت در مرز استان با استان چهار محال و بختياری به رودخانه کارون میپيوندد.
رودخانه کبکيان ( دشتروم) از کوههای اطراف منطقه سرگچينه و سپيدار در ۲۰ کيلومتری جنوب ياسوج سرچشمه گرفته و در ادامه با دريافت آب چشمه ها و نهرهايی در مسير خود ، در نزديکی بخش کبکيان و در منطقه ای به نام دروهان به رودخانه بشار می پيوندد.
مهمترين ارتفاعات اين شهرستان که تمامی آنها رشته کوههای زاگرس را تشکيل می دهند عبارتند از : چال کلاغ ، کوه هجال ، کوه آب نهر ، دومازه ، وزگ ، دوپشته ، پازنان ، کالوس ، کاچيان ، شير کش و تامر.
شهر نوپای ياسوج ( مرکز استان ) در دهانه انبری صخره های زاگرس بزرگ و بر دامنه دنای هميشه سفيد پوش ، در لابلای جنگلهای تنومند و سرسبز بلوط قرار گرفته است. اين شهر در سال ۱۳۴۴ در کنار رودخانه بشار بنا گرديده و در آن سال تنها دارای يک حيابان اصلی بوده. امروز از گسترش و توسعه زيادی برخوردار گرديده است. بطوری که هم اينک بالغ بر ۲۴ کيلومتر مربع وسعت دارد و جمعيت آن امروزه بالغ بر ۱۰۰۰۰۰ نفر تخمين زده می شود که عمدتا از ايل بزرگ بويراحمد و دارای گويش لری هستند.